Framhaldsaðalfundur

Framhaldsaðalfundur Selaseturs Íslands verður haldinn skv. 12. grein samþykkta félagsins þann 18. maí 2018 kl. 20.00 í Dæli.

Gestum á fyrsta ársfjórðungi fækkar um 14% milli ára

 

Upplýsingamiðstöð ferðamanna í Húnaþingi vestra, sem rekin er á Selasetri Íslands, tók á móti 1679 gestum fyrstu þrjá mánuði ársins 2018. Sama ársfjórðung árið 2017 tókum við á móti 1958 gestum. Þetta er 14% fækkun á milli ára.

Einnig keyptu 10% færri sig inn á safnið á milli ára á fyrsta ársfjórðungi.

Gestum fækkaði á milli ára alla 3 mánuði ársfjórðungsins, eða um 17% í janúar, um 16% í febrúar, og um 13% í mars. Fækkun gesta má að hluta til skýra með veðurfari og færð á vegum í janúar og febrúar, en því var ekki til að dreifa í mars.

Langsamlega fæstir heimsækja Selasetrið á fyrsta og fjórða ársfjórðungi, svo þessi fækkun hefur lítið að segja um þróun heildarfjölda gesta á ársgrundvelli – en þessar tölur kunna að vera vísbending um ákveðna kólnun í ferðaþjónustunni, sérstaklega á svokölluðum jaðarsvæðum.

Gestatölur 2017

Nú þegar árið er liðið er ekki úr vegi að líta um öxl. Árið 2017 komu til okkar 42.481 gestir í heild í upplýsingamiðstöð Húnaþings vestra á Selasetri Íslands. Þetta er 8% aukning á gestafjölda frá árinu 2016, en það verður að segjast eins og er að þessi aukning er mjög lítil miðað við árin á undan, en á milli 2015 og 2016 fjölgaði um 44%, og á milli 2014 og 2015 um 35%. Það er því ljóst að mjög dróst úr aukningu ferðamanna á síðasta ári, sem eitt og sér skiptir ekki öllu, en alvarlegur fylgifiskur er sá 29% veltusamdráttur á milli ára sem bráðabirgðatölur okkar sýna að hafi átt sér stað.

Inn á safnið borguðu sig 13.417 gestir árið 2017, sem er 12% aukning miðað við árið 2016, og mikið gleðiefni að fjölgunin inn á safnið hafi verið meiri en gestafjölgun almennt – þó verður að taka fram að veltusamdrátturinn sem fyrr er getið er svona mikill þrátt fyrir þessa aukningu á sölu inn á safnið, og má af því ráða að árið 2017 hafi ferðamenn haldið mikið í við sig í minjagripaverslun og afþreyingu.

Nýr gagnvirkur sýnisgripur um útselskóp opnaður

 

Nýlega var tekinn í notkun nýr gagnvirkur sýnisgripur, sem notar GPS hnit til að rekja ferðir selskóps sem vísindamenn á vegum Selaseturs Íslands merktu 2016.

Mætti góður hópur á opnunina og vakti gripurinn, sem hannaður er af Gagarín, mikla lukku.

Verkefnið er styrkt af National Marine Aquarium í Bretlandi, Sóknaráætlun Norðurlands vestra, og Húnaþingi vestra.

Gestatölur og velta hjá safn- og ferðaþjónustuhluta Selaseturs Íslands fyrri helming ársins 2017

27% veltusamdráttur í júní

Samanburður milli ára er erfiður fyrir fyrstu fjóra mánuði ársins, þar sem Selasetur Íslands var í fyrsta sinn með auglýstan og fastan opnunartíma að vetri nú síðastliðinn vetur. Janúar-apríl var því góð aukning bæði á heildargestafjölda og veltu. Í heildargestafjölda teljum við bæði þá sem einungis koma í upplýsingamiðstöðina og þá sem borguðu sig inn á safnið. Í janúar var heildargestafjöldinn 301, í febrúar 438, í mars 1.219, og í apríl voru gestirnir í heild 1.283. Heildargestafjöldi fyrstu fjóra mánuði ársins 2017 var því 3.241, miðað við 1.860 árið 2016 – eða fjölgun um 74%, á sama tíma jókst veltan um 58%. Það skal þó áréttað að opnunartími á milli ára er ekki sambærilegur, og því skal taka þessum tölum með fyrirvara, og hafa í huga að allir gestir þessa 4 mánuði eru færri en gestirnir sem komu í maí.

Opnunartími í maí og júní er hinsvegar sambærilegur.

Í maí 2017 var heildarfjöldi gesta 3.312, sem er 1% fækkun miðað við 2016. Á sama tíma dróst heildarveltan saman um 17%. Þó jókst fjöldi gesta sem borguðu sig inn á safnið um 6% á sama tímabili, og safnið er því stærri hluti heildarveltunnar en áður.

Í júní 2017 var heildarfjöldi gesta 6.941, sem er 6% fjölgun miðað við 2016. Á sama tíma dróst heildarveltan saman um 27%. Þó jókst fjöldi gesta sem borgaði sig inn á safnið um 14% á sama tímabili, og safnið er því stærri hluti heildarveltunnar en áður.

Tekið skal fram að aðgangseyrir inn á safnið hefur staðið í stað síðan 2012, vörur sem keyptar eru inn á Íslandi hafa staðið í stað í verðlagi á milli ára, og sterkari stöðu krónunnar og afnámi tolla hefur verið skilað að fullu inn í lægra vöruverð í þeim tilfellum sem Selasetrið flytur vörurnar inn.

Norðurskautsstyrkur

Ferðamálarannsóknarsvið Selaseturs Íslands hefur verið úthlutað styrknum “Samstarfsverkefni Íslands og Noregs varðandi norðurskautið”. Fyrsti alþjóðlegi fundurinn var haldinn mánudaginn, 29.  nóvember. Styrkur þessi var veittur til undirbúningsvinnu fyrir sameiginlegar styrkumsókn sem munu þá fjármagna framtíðar rannsóknarverkefni. Þetta er fyrsta af mörgum framtíðarverkefnum hvað varðar alþjóðlegt samstarf í rannsóknum á sviðum ferðaþjónustu og sjávarlíffræði. Rannsóknarhópnum er stýrt af Jessicu Faustini Aquino.

Samningur við Hafrannsóknastofnun

Selasetur Íslands og Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafamiðstöð hafs og vatna, undirrituðu samstarfssamning til þriggja ára þann 25. nóvember 2016. Samningurinn gengur í gildi 1. janúar 2017.

Samningurinn tryggir að þrjú heilsársstörf líffræðinga Hafrannsóknastofnunar, hýst á Selasetrinu, í stað eins starfs áður.

Á myndinni má sjá, til vinstri, Sigurð Líndal Þórisson, framkvæmdastjóra Selaseturs Íslands, og Sigurð Guðjónsson, forstjóra Hafrannsóknastofnunar, til hægri, við undirritun samningsins.

 

Útselsmerkingar á Ströndum

Í amstri dagsins er stundum hollt að hugleiða gamla tíma og velta fyrir sér aðstæðum forfeðra sinna. Þó menn og konur hafi lagt sitt af mörkum til að búa sér og sínum viðunandi lífsviðurværi var hér kuldi og vosbúð og spart þurfti að fara með hlutina. Á Íslandi finnast þó ýmis gæði sem má nýta til matar, skjóls og hlýju. Á Ströndum er stórbrotin náttúrufegurð og merki um forna bæi sem gátu með sjálfbærum hætti lifað af landsins gæðum. Vott um þessi gæði má sjá víða, æðarfuglarnir kalla í sjónum og selurinn liggur í fjörunni, umkringdur rekavið (og síðastliðna áratugi plastafgangi) sem hefur skolast um heimshöfin og fundið sér heimili í kyrrlátum fjörum Vestfjarða.

Rekaviður í fjörunni. Mynd: Jóhann Garðar Þorbjörnsson.

Þó svo að æðarfuglar, rekaviður og plastafgangar séu sérstaklega áhugaverð viðfangsefni mun ég nú ræða sel. Selur var nefnilega sérlega mikilvægur árum áður; hann var nýttur til matar og skinnin seld – það þótti mikið lán að byggja jörð þar sem selir voru til staðar. Hér við land finnast tvær tegundir sela, landselur og útselur. Landselinn kannast flestir við – hann finnst víða um land, heldur sig nærri mannabyggðum og fylgist oft forvitinn með hegðun okkar mannfólksins. Útselurinn heldur sig, rétt eins og nafnið gefur til kynna, utar eða fjærri mannabyggðum og kann helst við sig á einmannalegum útskerjum umkringdum köldu hafi. Karldýrin kallast brimlar, kvendýrin urtur, ungselir kópar og að jafnaði eignast kynþroska urta 1 kóp á ári. Þetta gerist snemmsumars hjá landsel en að hausti hjá útsel og fæðast kóparnir á svokölluðum látrum, en það eru þau svæði sem selirnir kalla heimkynni sín á landi.

Landselir í Látri. Mynd: Jóhann Garðar Þorbjörnsson. Útselir í látri. Mynd: Jóhann Garðar Þorbjörnsson.

Síðastliðna áratugi hefur fækkað mikið í stofnum beggja tegunda. Það er því sérstaklega mikilvægt að leggjast í rannsóknir svo hægt sé að meta hvað kann að valda þeirri hnignun. Selasetur Íslands ber ábyrgð á selarannsóknum á Íslandi og ákvað nýlega að hefjast handa við að merkja útselskópa með gervihnattasendum. Þetta getur gefið upplýsingar um hegðun selanna og hvort þeir ferðist milli svæða eða landa.  

Árla morguns lögðum við af stað frá Hvammstanga í þriggja manna teymi. Á Norðurfirði á Ströndum beið okkar lítil trilla, Gísli ST 23, spennt að fá að kljást við sjóinn í leit að öldum og ævintýrum. Markið var sett á Drangasvæðið, suðaustan við mörk Friðlandsins að Hornströndum, heimkynni nokkurra stærri útselslátra Íslands; Drangaskarða, Meyjarsels og Skaufasels. Eftir fallega sjóferð meðfram fjörum austur Stranda lögðumst við að landi, en þar sem daginn hefur verulega tekið að stytta svona seint í október var ekki annað til stefnu en að setja upp tjöld og við leggjast til hvílu. Daginn eftir skyldi merkja seli.

 Við bryggjuna í Norðurfirði. Mynd: Alastair Baylis.  Á leiðinni. Drangaskörð í baksýn. Mynd: Jóhann Garðar Þorbjörnsson.

Við vöknuðum við brot brimsins og gengum til móts við sólarupprásina í átt að Drangaskörðum. Þennan morgun var það ekki bara veðurblíða sem tók á móti okkur, heldur fjölmargar hvítar loðkúlur sem kúrluðust í fjörunni. Þarna var vissulega um að ræða nýfædda útselskópa. Nýfæddir kópar fæðast með fósturhár sem af þeim falla innan nokkurra vikna frá fæðingu. Til þess að hægt sé að merkja kópa í þeirri vissu að merkið endist út árið þarf að merkja kópa sem þegar hafa fellt fósturhár. Ári seinna fara þeir aftur úr hárum og merkið fellur þá af þeim. Þeir fá síðan nýjan feld árlega þar á eftir.

 Gengið undir Drangaskörðum. Mynd: Alastair Baylis.  Núr útselskópur. Mynd: Jóhann Garðar Þorbjörnsson. 

Þennan dag merktum við þrjá kópa. Þeir eru misjafnir í skapinu, þeim fyrsta leist lítið á að vera fastur í neti og fá á sig gervihnattamerki, meðan þeim síðasta stóð á sama, dottaði hljóðlega í netinu og gaf okkur þar með góðfúslegt leyfi til að líma á sig merki. Næstu daga gengum við milli látra og merktum alls fimm kópa. Veðurblíðan var ekki alltaf sú sama, við fengum prýðilegan skammt af rigningu og stormi.

 Útselskópur fer úr hárum. Hárin má sjá kringum kópinn. Mynd: Jóhann Garðar Þorbjörnsson. Staðið að merkingum. Mynd: Rachel Orben.   

Eftir merkingar er kópunum sleppt og þeir fara þá hver sína leið. Næsta árið munu merkin gefa okkur reglulega staðsetningu hvers kóps. Á Selasetrinu fylgjumst við nú náið með ferðum þeirra og vonum innilega að þeir lifi út árið svo við getum hafist handa við að fletta ofan af hegðunarmynstri íslenskra útsela og því sem þá kann að hrjá. 

 Hér má sjá staðsetningu fimm útselskópa 3. nóvember 2016. Tveir halda sig nálægt hvor öðrum! Mynd: Skjáskot af heimasíðu ARGOS. Rannsóknarmenn. Frá vinstri: Jóhann Garðar Þorbjörnsson, Alastair Baylis, Rachel Orben. Mynd: Jóhann Garðar Þorbjörnsson.

Myndir: Alastair Baylis, Rachel Orben og Jóhann Garðar Þorbjörnsson
Texti: Jóhann Garðar Þorbjörnsson